پشت هر عددی که نشان می‌دهیم، یک مقاله‌ی علمی هست

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• فشار سیستولیک و اینکه داروی فشار می‌خورد یا نه
• کلسترول تام و HDL، و مصرف استاتین
• دیابت و مصرف دخانیات
• eGFR (خودمان از کراتینین حساب می‌کنیم)
• قد و وزن
• HbA1c — دلخواه. اگر وارد شود، نسخه‌ی کامل‌تر مدل اجرا می‌شود

برای چه کسی معتبر است

سن ۳۰ تا ۷۹ (افق ۳۰ ساله فقط ۳۰ تا ۵۹) · فشار ۹۰ تا ۱۸۰ · کلسترول تام ۱۳۰ تا ۳۲۰ · HDL ۲۰ تا ۱۰۰ · eGFR ۱۵ تا ۱۴۰ · BMI ۱۸٫۵ تا ۳۹٫۹ · HbA1c ۴٫۵ تا ۱۵

چطور حساب می‌شود

risk = exp(LP) / (1 + exp(LP))

LP = Σ βᵢ · xᵢ

age      = (age − 55) / 10
non-HDL  = mmol/L − 3.5
HDL      = (mmol/L − 1.3) / 0.3
SBP      = (min(SBP,110) − 110)/20   ,  (max(SBP,110) − 130)/20
BMI      = (min(BMI,30) − 25)/5      ,  (max(BMI,30) − 30)/5
eGFR     = (min(eGFR,60) − 60)/−15   ,  (max(eGFR,60) − 90)/−15

• ضریب‌های β برای هر جنس، هر پیامد و هر افق زمانی جدا هستند.
• فشار، وزن و کلیه هرکدام دو جمله دارند، چون اثرشان در بازه‌ی پایین و بالا یکسان نیست.
• سن با تک‌تک عامل‌های خطر جمله‌ی تعاملی دارد؛ در افق ۳۰ ساله توان دوم سن هم اضافه می‌شود.

چه می‌خواهد

• همان ورودی‌های PREVENT — چیز اضافه‌ای نمی‌خواهد

برای چه کسی معتبر است

همان دامنه‌ی PREVENT: سن ۳۰ تا ۷۹

چطور حساب می‌شود

سن قلب = سنی که در آن:
  PREVENT(سن, پروفایل ایده‌آل) = ریسک ۱۰ ساله‌ی بیمار

پروفایل ایده‌آل (ثابت):
  SBP 110 · TC 170 · HDL 50 · eGFR 100 · BMI 22
  بدون دارو، بدون دیابت، بدون دخانیات

• با جست‌وجوی دودویی روی سن پیدا می‌شود (۴۰ تکرار، دقت زیر ۰٫۰۱ سال).
• پروفایل ایده‌آل را عمداً ثابت نگه داشته‌ایم تا گزارش امسال با گزارش پارسال قابل مقایسه بماند.

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• فشار سیستولیک
• کلسترول تام و HDL
• دیابت و مصرف دخانیات
• منطقه‌ی ریسک (برای ایران: پرخطر)

برای چه کسی معتبر است

سن ۴۰ تا ۸۹

چطور حساب می‌شود

۱) ریسک خام:
risk_raw = 1 − S₀ ^ exp(LP)

۲) کالیبراسیون منطقه‌ای:
risk = 1 − exp( −exp( s₁ + s₂ · ln( −ln(1 − risk_raw) ) ) )

• این دو تا در واقع دو مدل جدا هستند: SCORE2 برای ۴۰ تا ۶۹ سال (مرکز روی سن ۶۰) و SCORE2-OP برای ۷۰ سال به بالا (مرکز روی سن ۷۳ و فشار ۱۵۰).
• مرحله‌ی دوم قابل حذف نیست. اگر کسی به‌جایش یک ضرب ساده بگذارد، عدد در بازه‌های میانی بی‌معنا می‌شود بدون آنکه به چشم بیاید.
• ضریب‌های s₁ و s₂ برای هر منطقه، هر جنس و هر گروه سنی جدا هستند.

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• فشار سیستولیک
• کلسترول تام
• دیابت
• مصرف دخانیات

برای چه کسی معتبر است

سن ۴۰ تا ۸۰ — و فقط وقتی داده‌ی کالیبراسیون آن سن و جنس موجود باشد

چطور حساب می‌شود

هر عامل خطر، اول حول میانگین جمعیت ایران مرکزگیری می‌شود:

sbp_c = SBP/10 − mean_sbp(IRN)
tc_c  = TC(mmol/L) − mean_tc(IRN)
dm_c  = DM − mean_dm(IRN)
smk_c = SMK − mean_smk(IRN)

بعد برای هر سالِ افق (t = 0 … 9):

LPₜ = β₁·sbp_c + β₂·tc_c
    + β₃·dm_c  + β₄·smk_c
    + β₅·sex·dm_c + β₆·sex·smk_c
    + (age+t) · ( β₇·sbp_c + β₈·tc_c
                + β₉·dm_c  + β₁₀·smk_c )

S = Π exp( −exp(LPₜ) · h_IRN(sex, age+t) )

risk = 1 − S

• h_IRN نرخ پایه‌ی سالانه‌ی حوادث در ایران است، به تفکیک سن و جنس. همین جاست که «بومی بودن» اتفاق می‌افتد.
• جمله‌های ضرب‌در‌سن باعث می‌شوند اثر هر عامل خطر با بالا رفتن سن تعدیل شود؛ به همین دلیل امتیاز را برای هر سال از نو حساب می‌کنیم.
• میانگین‌ها و نرخ پایه‌ی ایران را از بسته‌ی رسمی خودِ مدل استخراج کرده‌ایم، دستی وارد نکرده‌ایم.

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• فشار سیستولیک
• قد و وزن (BMI)
• مصرف دخانیات

برای چه کسی معتبر است

سن ۴۰ تا ۸۰ — نیاز به قد و وزن دارد

چطور حساب می‌شود

bmi_c = BMI/5 − mean_bmi(IRN)
sbp_c = SBP/10 − mean_sbp(IRN)
smk_c = SMK − mean_smk(IRN)

LPₜ = β₁·sbp_c + β₂·bmi_c + β₃·smk_c
    + β₄·sex·smk_c
    + (age+t)·( β₅·sbp_c + β₆·smk_c + β₇·bmi_c )

S = Π exp( −exp(LPₜ) · h_IRN(sex, age+t) )

risk = 1 − S

• ضریب‌ها با نسخه‌ی آزمایشگاهی یکی نیستند؛ این یک معادله‌ی جداست، نه همان معادله با ورودی کمتر.
• اگر کلسترول در پرونده باشد، سامانه خودش نسخه‌ی آزمایشگاهی را اجرا می‌کند و این نسخه را کنار می‌گذارد.

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• فشار سیستولیک
• کلسترول تام و HDL
• مصرف دخانیات
• منطقه‌ی ریسک

برای چه کسی معتبر است

سن ۳۵ تا ۸۰

چطور حساب می‌شود

برای هر سن از سنِ فعلی تا ۱۰۰:
  دو خطر رقیب حساب می‌شود:
    h_cvd(age)     → حادثه‌ی قلبی
    h_non_cvd(age) → مرگ به علت غیرقلبی

  امتیاز خطی هر سال با سنِ همان سال از نو حساب می‌شود

خروجی: سال‌های بدون بیماری قلبی، و اختلاف آن
        قبل و بعد از هر مداخله

• نسبت خطر مداخله‌ها از کارآزمایی‌ها می‌آید، نه از خود مدل: هر ۱۰ واحد کاهش فشار ۰٫۸ · هر ۱ mmol/L کاهش LDL ۰٫۷۸ · ترک دخانیات ۰٫۶۱.
• امتیاز را نمی‌شود یک بار حساب کرد و ثابت نگه داشت؛ تعامل‌های سنی منفی‌اند و فقط وقتی سن در حلقه جلو می‌رود درست عمل می‌کنند.

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• فشار سیستولیک
• non-HDL (کلسترول تام منهای HDL)
• دیابت و مصرف دخانیات
• محل درگیری عروقی: کرونر، مغزی، محیطی، آنوریسم آئورت شکمی
• سال‌های گذشته از نخستین حادثه
• eGFR و hs-CRP
• مصرف داروی آنتی‌ترومبوتیک

برای چه کسی معتبر است

سن ۴۰ تا ۸۰، فقط برای بیمار دارای سابقه‌ی حادثه

چطور حساب می‌شود

risk = 1 − (1 − base) ^ exp( LP − LP̄ − ln(E/O) )

base = ریسک پایه‌ی همان سالِ افق (۱ تا ۱۰)
LP̄  = میانگین امتیاز خطی در داده‌ی اصلی مقاله
E/O = نسبت انتظار به مشاهده‌ی منطقه

• فشار به‌صورت SBP/10 وارد می‌شود، نه خام. non-HDL و hs-CRP لگاریتمی وارد می‌شوند. سن و eGFR و سال‌های پس از حادثه، هرکدام جمله‌ی درجه دو هم دارند.
• یک مدل واحد است و محل درگیری فقط یک متغیر دودویی است — نه سه مدل جدا که بیشترینش را برداریم.

چه می‌خواهد

• سن و جنس
• کلسترول تام و HDL
• فشار سیستولیک و مصرف داروی فشار
• دیابت و دخانیات

برای چه کسی معتبر است

سن ۴۰ تا ۷۹

چطور حساب می‌شود

risk = 1 − S₀ ^ exp( Σ βᵢ·xᵢ − mean )

متغیرها لگاریتمی وارد می‌شوند:
  ln(age), ln(TC), ln(HDL), ln(SBP)
  + جمله‌های تعاملی با ln(age)

ضریب فشار تحت‌درمان و بدون‌درمان جداست

• جابه‌جا شدن ضریب فشار تحت‌درمان و بدون‌درمان یک خطای سیستماتیک دوطرفه می‌سازد: بیمار بدون دارو بیش‌برآورد و بیمار تحت‌درمان کم‌برآورد می‌شود. آزمون ما همین را می‌گیرد.

چه می‌خواهد

• کراتینین سرم
• سن
• جنس

برای چه کسی معتبر است

همه‌ی بزرگسالان

چطور حساب می‌شود

eGFR = 142 × min(Scr/κ, 1)^α
           × max(Scr/κ, 1)^−1.200
           × 0.9938^age
           × 1.012  (female)

κ = 0.7 (F) / 0.9 (M)
α = −0.241 (F) / −0.302 (M)

• نسخه‌ی ۲۰۲۱ بدون ضریب نژاد است.
• MDRD استفاده نمی‌کنیم؛ هم PREVENT و هم SMART2 صریحاً CKD-EPI را مبنا گرفته‌اند و اختلاف این دو در بیمار جوان به چند واحد می‌رسد.

چه می‌خواهد

• فشار سیستولیک و دیاستولیک

برای چه کسی معتبر است

بزرگسالان

چطور حساب می‌شود

طبیعی      : SBP < 120  و  DBP < 80
فشار بالا  : SBP 120–129 و DBP < 80
مرحله ۱    : SBP 130–139 یا DBP 80–89
مرحله ۲    : SBP ≥ 140 یا DBP ≥ 90
بحران      : SBP > 180 یا DBP > 120

MAP = DBP + (SBP − DBP) / 3

• قاعده‌ی «یا»: هر کدام از سیستولیک و دیاستولیک که در دسته‌ی بالاتر بیفتد، همان ملاک است.
• ما ACC/AHA 2017 را مبنا گرفته‌ایم چون بازه‌ی ۱۳۰ تا ۱۳۹ اسم مستقل دارد و تصمیم درمانی امروز دقیقاً در همان بازه گرفته می‌شود.

چه می‌خواهد

• عدد CAVI از دستگاه
• عدد PWV از دستگاه (متر بر ثانیه)

برای چه کسی معتبر است

هر بیماری که اندازه‌گیری دستگاهی داشته باشد

چطور حساب می‌شود

تفسیر CAVI:
  < 8      طبیعی
  8 تا 9   مرزی
  ≥ 9      غیرطبیعی

فرمول رسمی خودِ CAVI (که ما اجرا نمی‌کنیم):
  CAVI = a · { (2ρ/ΔP) · ln(Ps/Pd) · PWV² } + b

• چرا خودمان حساب نمی‌کنیم: فرمول به PWV قلب-مچ‌پا نیاز دارد و دو ضریب مقیاس a و b آن منتشر نشده‌اند و مخصوص دستگاه سازنده‌اند. حدس زدنشان یعنی ساختن عددی که هیچ‌کس نمی‌تواند بسنجد.
• آستانه‌ی ۱۰ متر بر ثانیه برای PWV کاروتید-فمورال است؛ دستگاه‌هایی که PWV بازو-مچ‌پا می‌دهند مقیاس دیگری دارند و این را در گزارش می‌نویسیم.

چه می‌خواهد

• فشار سیستولیک مچ پا (چپ و راست)
• بالاترین فشار سیستولیک بازویی
• یا: عدد ABI مستقیماً از چاپ دستگاه — در این حالت دوباره محاسبه نمی‌شود

برای چه کسی معتبر است

همه

چطور حساب می‌شود

ABI = فشار مچ پا ÷ فشار بازو

> 1.40        شریان تراکم‌ناپذیر
1.00 – 1.40   طبیعی
0.91 – 0.99   مرزی
0.41 – 0.90   بیماری خفیف تا متوسط
≤ 0.40        بیماری شدید

• مقدار بالای ۱٫۴۰ جداگانه هشدار می‌گیرد. در دیابتی‌ها و بیماران کلیوی شایع است و از نظر پیش‌آگهی پرخطر است، نه طبیعی — نواری که ۰٫۹ تا ۱٫۵ را سبز نشان بدهد، دقیقاً همین بیماران را از دست می‌دهد.

چه می‌خواهد

• قد و وزن
• سن و جنس
• فشار سیستولیک و دیاستولیک

برای چه کسی معتبر است

بزرگسالان

چطور حساب می‌شود

درصد چربی (Deurenberg 1991):
  1.20·BMI + 0.23·age − 10.8·(male) − 5.4

جرم چربی = وزن × درصد چربی
توده بدون چربی = وزن − جرم چربی

آب کل بدن (Watson 1980):
  مرد: 2.447 − 0.09156·age + 0.1074·h + 0.3362·w
  زن : −2.097 + 0.1069·h + 0.2466·w

MAP = DBP + (SBP − DBP)/3
وزن هدف = 22 × (قد به متر)²

• «توده‌ی بدون چربی» عضله، استخوان، آب و اندام‌ها را با هم دارد. عددِ عضله نمی‌دهیم چون از قد و وزن نمی‌شود سهم عضله را جدا کرد؛ برای آن BIA یا DEXA لازم است.